TCMB, döviz kuru değişimlerinin enflasyon üzerindeki tesirini ele alan “Büyük Kur Şokları ve Kur Geçişkenliğinde Doğrusal Olmayan Etkiler” başlıklı bir çalışma yayımladı.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), kur şoklarının enflasyon üzerindeki tesirlerini inceleyen dikkat alımlı bir çalışma yayımladı. “Büyük Kur Şokları ve Kur Geçişkenliğinde Doğrusal Olmayan Etkiler” başlıklı bildirime nazaran, döviz kuru hareketlerinin enflasyona yansıması, şokun büyüklüğüne bağlı olarak değişkenlik gösteriyor.
TCMB uzmanları Fethi Öğünç ve Orhun Özel tarafından kaleme alınan çalışmada, son beş yıla ilişkin datalar ışığında kur geçişkenliği incelendi. Araştırma, döviz kurundaki hareketlerin tüketici fiyatları üzerindeki tesirinin doğrusal olmadığını, yani şokların boyutu büyüdükçe fiyatlara tesirinin de orantısız formda arttığını ortaya koyuyor.
Kur şoku büyükse, tesir daha sert
Çalışmanın özetinde, “Döviz kurundan fiyatlara geçişkenlik, firmaların fiyat belirleme davranışına bağlı olarak ölçülü ve yüksek paha kaybı devirlerinde farklılaşmaktadır” sözlerine yer veriliyor. Buna nazaran, büyük çaplı kur şoklarının yaşandığı periyotlarda enflasyondaki artış, ölçülü periyotlara nazaran çok daha yüksek oranda gerçekleşiyor. Lakin bu artışın akabinde, enflasyonun sonraki aylarda olağandan daha süratli bir yavaşlama eğilimine girdiği belirtiliyor.
Bu durumun, döviz kurundaki değişimin büyüklüğüne bağlı olarak şekillenen asimetrik münasebet ile açıklanabileceği söz ediliyor. Diğer bir deyişle, kur şoku ne kadar büyükse, fiyatlara yansıması da o ölçüde güçlü olurken, şok azaldığında tesiri de süratle zayıflıyor.
Kur geçişkenliği oranı %38-40 arasında
Araştırmada, ölçülü kur şoklarının yaşandığı periyotlarda uzun vadeli kur geçişkenliği oranı yüzde 38 ila 40 ortasında hesaplandı. Bu oran, döviz kurundaki değişimin ne kadarının en son tüketici fiyatlarına yansıdığını gösteriyor.
Ancak çalışmada kıymetli bir ikaza da yer veriliyor: Şayet modeller dönemsel tesirleri dikkate almadan oluşturulursa, kur geçişkenliğinin olduğundan yüksek ölçülme riski bulunuyor. Bu da enflasyon kestirimlerinin sıhhatsiz yapılmasına neden olabiliyor.
Modellerin doğruluğu şokun niteliğine bağlı
Tebliğde, “Doğrusal olmayan bağlantıları dikkate almayan modeller, yüksek şok periyoduna mahsus tesirleri açıklamaya çalışırken olağan periyotlarda geçerli olan bağlardan uzaklaşmakta ve bu durum modellerin açıklayıcılığını azaltmaktadır” deniliyor. Bu da iktisat idaresinin ve siyaset yapıcıların, enflasyon iddialarında daha hassas ve kapsamlı modellere yönelmesi gerektiğine işaret ediyor.
TCMB çalışmasında, büyük kur şoklarının yalnızca cari periyot değil, takip eden birkaç ay boyunca da fiyatlama davranışlarını etkilediği vurgulanıyor. Bu nedenle, dönemsel hareketlerin ve şok büyüklüklerinin enflasyon modellemelerinde kesinlikle dikkate alınması gerektiği belirtiliyor.
More Stories
ECB tarifler ve enflasyon konusunda endişeli
TCMB net rezervleri bir haftada 6 milyar dolar azaldı
Fed zor durumda: Piyasalar faiz indirimi bekliyor, ekonomistler “olmaz” diyor